HET BEELD IS WAT BLIJFT

In memoriam Chris Winkler

Opeens is het beeld er weer: op een klein fotootje zie je hem staan, linksboven, in de hem zo kenmerkende houding - hoofd een béétje geloken, handen in de zakken, het ene been over het andere. "Nonchalant", zegt deze houding, en dat is ook wat deze man graag was, Chris Winkler, vriend, buurtgenoot, genieter van het schone, mateloos genieter.

Hoe vaak moest ik van hem (vinger geheven, ogen wijdopen, luister jongen!) in zijn hofjeswoning aan de Van Hogendorpstraat niet die éne passage horen uit de Carmina Burana, waarna hij de glazen bijschonk en het gesprek weer voortrolde?

We gingen samen naar Berlijn, lang voordat hij zou komen te overlijden, en inmiddels ook al weer lang voor de val van de Muur. Het was een prachtige en onvergelijke reis die ik koester als een kleinood - om maar één herinnering aan de vergetelheid te ontrukken haal ik hier het bezoek naar voren dat we brachten aan de Berliner Philharmonie, het mooiste en blijvend moderne concertgebouw midden in de herbouwde stad.

De voor het leven benoemde Herbert von Karajan schitterde er die dag door afwezigheid vanwege een lucratief platencontract elders; we hadden er de Berlijners voor aanvang al besmuikt over gehoord. Wat dit wereldorkest (juist niet) belette om demonstratief zónder dirigent (met alleen de eerste violist, die na het aftikken weer ging zitten om mee te spelen) waarlijk de sterren van de schitterende en hoogakoestische hemel te spelen. Kijk, met zóiets kon je onze Chris echt een ongelofelijk genoegen doen.

Ik kan nog veel vertellen over deze kleine geweldenaar met zijn melancholieke charme, maar voor nú moet ik me beperken tot deze foto waarop ik hem voor het eerst in járen weer zie staan.

In de Haagse Wagenstraat waar ik toen om de hoek (Groenewegje) woonde en ook die om reden wel eens binnenliep. (Het) "HCAK" heette dit voormalige winkelpand dat nu blijkens de naam was omgetoverd in Haags Centrum voor Actuele Kunst, gedreven door een kring waar Chris deel van uitmaakte, Philip Peters en meer. Ach weemoed...

Foto: Kunstenaarscollectief HCAK 1988 v.l.n.r. staand: Chris Winkler (overleden), Ori Ben Zeëv, Liesbeth van der Meent, Maarten Schepers, Willem Speekenbrink, Edith en Paulien (stagiaires) hurkend: Hanny Hazenbroek, Philip Peters en Hetty Looman

Lees ook: Michiel Morel - Haags Centrum voor Aktuele Kunst – Revisited

Deze herinnering aan Chris Winkler schreef ik eerder op 23 juni 2012 op Facebook

Vaderdag

Vandaag is het Vaderdag 2023. Natuurlijk denk ik aan mijn zoon, wiens vader ik ben - en die nu zelf ook vader is van zijn eigen zoon - en vooral aan mijn vader, die nu al ruim 17 jaar niet meer bij ons is.

Met mijn zoon zat ik de afgelopen week op het strand en uitkijkend over zee - de ideale mijmerstand, naast staren in een vuurtje - hadden we het over mijn vader, die de volgende dag voorbij zou komen in het Kamerdebat dat ik vanaf de publieke tribune zou bijwonen.

De uitkomst van dat debat brengt mijn vader weer terug in ons midden. In de 17 jaar sinds zijn overlijden is hij op tal van momenten voelbaar aanwezig geweest in mijn bewustzijn. Dat voelt altijd goed en maakt me tegelijk weemoedig en gelukkig.

Ook vandaag is de man die ik Pappa noem heel dichtbij. Ik kan hem bijna in mijn armen sluiten. Op deze Vaderdag doe ik niets liever dan dat.

Onafhankelijkheid, dekolonisatie, geweld en oorlog in Indonesië 1945-1950

‘Onafhankelijkheid, dekolonisatie, geweld en oorlog in Indonesië 1945-1950’ is de titel van het gelijknamige onderzoek van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) en het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies, waarvan de resultaten werden gepresenteerd op 17 februari 2022.

https://www.niod.nl/nl/projecten/onafhankelijkheid-dekolonisatie-geweld-en-oorlog-indonesie-1945-1950

Op woensdag 14 juni 2023 vindt in de Tweede Kamer eindelijk het plenaire Kamerdebat plaats over de kabinetsreacties op dit onderzoek: https://www.tweedekamer.nl/debat_en_vergadering/plenaire_vergaderingen/details/activiteit?id=2022A10179

In de Volkskrant van vandaag - 12 juni 1023 - schrijven Stan Meuwese, Jurjen Pen en Theo de Roos in hun ingezonden bijdrage over dit onderzoek en het Kamerdebat. Theo de Roos is emeritus hoogleraar strafrecht, Jurjen Pen is advocaat en Stan Meuwese is rechtshistoricus, gepromoveerd op de rechtsgeschiedenis van de militaire dienstplicht.

Zij zetten zich in voor rehabilitatie van Indiëweigeraars en betogen in hun artikel: "We moeten ons koloniale verleden, ook in de eindfase, onder ogen durven zien. Het verwerken van het verleden, Vergangenheitsbewältigung, zoals de Duitsers dat noemen – en zij hebben er veel ervaring mee - begint met de waarheid te erkennen. Zaken bij de naam noemen."

Met Stan Meuwese heb ik al een tijd contact in verband met de dienstweigering van mijn vader, die vanwege zijn overtuiging drie jaar gevangenisstraf kreeg nadat hij met medeweigeraars voor de krijgsraad was verschenen. Over mijn vader en zijn principiële daad schreef ik al eerder een essay, en samen met Stan een artikeltje in het Vredesmagazine nr. 3 van 2021: van https://sites.google.com/site/driejaarvooreenzuivergeweten/artikel-vredesmagazine-2021

Dit jaar werk ik aan een boek over mijn vader aan de hand van zijn nagelaten cahiers, die hij grotendeels tijdens zijn gevangenschap vulde met beschouwingen, dagboekaantekeningen, tekeningen, gedichten, boekbesprekingen en meer. Daardoor kan ik hem aan de hand van zijn eigen geschriften sprekend invoeren.

Alle reden om woensdag naar de Tweede Kamer te gaan en er het plenaire debat te volgen vanaf de publieke tribune. Het is voor het eerst sinds ik september 2022 met pensioen ging en nu dus als bezoeker en niet meer als medewerker van de Kamer naar binnen ga. Ik ben er namens mijn vader. Stan Meuwese liet me weten dat Jurjen Pen er ook zal zijn.  

Waar alles over gaat

Begin mei (2023) kreeg ik op Linkedln een bericht van Vincent van Stipdonk. Hij schreef me dat hij naast zijn werk als Raadgever & Redacteur (hobby)muzikant is en een serie liedjes van onder de minuut maakt. Daarvoor wilde hij een gedichtje van me gebruiken dat ik jaren geleden had geschreven, met als titel  "Waar alles over gaat". Hij vroeg er mijn toestemming voor, die ik hem met alle plezier gaf. Twee weken later was het liedje klaar en stuurde Vincent het me toe. 

Voor mij is het voor het eerst dat woorden die ik schreef worden verklankt tot een liedje. In dit geval is het extra leuk dat die woorden zélf al over een liedje gaan, dat nu dus door de creativiteit van Vincent ook echt als zodanig bestaat. Dat ontroerde me direct op een aangename manier.

Vincent vroeg me om een bijpassende tekening en voegde die toe als achtergrond. Het liedje Waar alles over gaat staat nu op zijn website ZKL met Zeer Korte Liedjes die je vindt op het YouTube-kanaal hieronder.

Ik wens je veel kijk- en luisterplezier en Vincent veel succes met het ZKL (Zeer Korte Lied) waarvan hij uitvinder en uitvoerder is. 

Ons gezamenlijke liedje kun je hier beluisteren:

https://www.youtube.com/watch?v=e845m4kMlvc

En de tekst van mijn gedichtje lees je hier:

Daar is het liedje weer
waar alles over gaat

Het liedje dat je kent
vanaf de eerste maat

Een liedje van verlangen
een liedje van gemis

Dit liedje dat een liedje|
van alle liedjes is

Hier vind je het YouTube-kanaal van Vincent van Stipdonk met zijn Zeer Korte Liedjes. Vergeet niet om je erop te abonneren om op de hoogte te blijven van zijn nieuwe creaties!

https://www.youtube.com/@VincentvanStipdonk

Odysseus is thuis

 Op mijn blog schreef ik eerder al over het boek waar we op etsles bij Jan Naezer aan hebben gewerkt: onze eigen versie van de Odyssee, de thuisreis van Odysseus die we kennen uit de klassieker van Homerus. Nu is Odysseus (opnieuw) thuisgekomen, want het boek Odysseus is klaar. In etsen van veertien leerlingen en de slotprent van Jan Naezer zelf wordt het verhaal opnieuw verteld, in een oplage van vijftien exemplaren zodat ieder van ons die eraan heeft meegewerkt een unieke en complete verzameling grafiek mee naar huis kan nemen die door etser én boekbinder Rob Taal met de hand wordt ingebonden. 

Odysseus is te lezen en bekijken op de website https://atelierjannaezer.nl/odysseus/.

Hieronder het titelblad naar ontwerp van Jan Naezer, die ik dankbaar ben voor de gelegenheid om als nieuwe leerling direct aan dit prachtige project mee te werken. Na de negen eerdere boeken met klassieke verhalen uit het oude Griekenland, Mesopotamië en Egypte die de etsgroep sinds 1991 maakte is dit het tiende en tevens laatste boek dat het licht ziet. Het is een voorrecht om eraan te hebben meegewerkt en en passant de etstechniek beter te leren kennen. Het voelt als thuiskomen. 

Bij de dood van Huub Oosterhuis

Huub Oosterhuis is gisteravond, op eerste Paasdag 2023, overleden. Een groot deel van deze tweede Paasdag is hij in mijn gedachten, als een familielid dat er opeens niet meer is. Ik sta hier kort bij hem stil.

Aan het eind van mijn schoolloopbaan maakte ik kennis met hem en zijn werk. Nadat ik voordien op openbare scholen had gezeten kwam ik de laatste twee jaar voor het eerst op een christelijke school: de CSW, Christelijke Schoolgemeenschap Walcheren in Middelburg, aan het eind van de straat (Park de Griffioen) waar ik toen met mijn ouders en zusje was komen wonen.

Nieuw voor mij waren de (dag)openingen en het Liedboek voor de Kerken dat ik net als de andere leerlingen daarvoor ging gebruiken. Als kind uit een humanistisch gezin met een voorliefde voor poëzie ging er een deur voor me open naar nieuwe betekenislagen.

Huub Oosterhuis, Willem Barnard en diens pseudoniem Guillaume van der Graft waren de namen uit dat liedboek die er meteen uitsprongen en die ik nader ging lezen en beluisteren. Met hun eenvoudige en herkenbare teksten voorzagen zij in mijn behoefte aan zingeving.

Een mens te zijn op aarde van Oosterhuis ken ik nog altijd uit mijn hoofd en beschouw ik ook nu nog, 50 jaar na de eerste kennismaking, als een universele tekst over ons allemaal en ieder van ons. Ik schreef rond die tijd de tekst over in mijn handschrift en plaats die eveneens hierbij.

Huub Oosterhuis heeft nu alles volbracht. Moge hij rusten in vrede, de vrede die hij zijn leven lang heeft gebracht, ook aan een buitenkerkelijke jongen als ik. Ik gedenk hem in liefde en eerbied.

Een mens te zijn op aarde,
is eens voorgoed geboren zijn,
is levenslang geboortepijn.
Een mens te zijn op aarde
is leven van de wind.

De bomen hebben wortels
de bomen mogen stevig staan
maar mensen moeten verder gaan.
De bomen hebben wortels
maar mensen gaan voorbij.

De vossen hebben holen
de mensen weten heg noch steg
zijn altijd naar hun huis op weg.
De vossen hebben holen –
maar wie is onze weg?

De mensen hebben zorgen
het brood is duur, het lichaam zwaar,
en wij verslijten aan elkaar.
Wie kent de dag van morgen?
De dood komt lang verwacht.

Een mens te zijn op aarde
is pijnlijk begenadigd zijn
en zoeken, nooit verzadigd zijn,
is rusten in de aarde
als alles is volbracht.

Hoe zullen wij volbrengen
wat door de eeuwen duren moet;
een mens te zijn die sterven moet?
Wij branden van verlangen
tot alles is voltooid.

Huub Oosterhuis

Een parel in de mossel van de stad

Vandaag is het 31 maart 2023. Op de kop af twee jaar geleden wandelde ik met mijn tekenboekje en potloodje rond de Hofvijver op de dag dat de nieuwe Tweede Kamer zou worden geïnstalleerd na de verkiezing van 17 maart van dat jaar, en maakte ik op een bankje in de zon langs het water een snelle potloodschets van diezelfde Hofvijver en de Eerste Kamer, met rechts de Mauritstoren en links boven de daken uit de torentjes van de Ridderzaal. Die schets toon ik bij dit stukje.

Ik werkte toen nog op het Binnenhof, dat we in de zomer van 2021 zouden verlaten en waar ik zoveel voetstappen had liggen sinds ik er in 1975 was komen werken. Dat vertrek stemde (me) een beetje weemoedig en met dat vooruitzicht verzamelde ik actief visuele herinneringen om daar in retrospectief iets mee te doen. Salvador Dalì zei het al: “Afscheid is de geboorte van de herinnering”.

 

Maar eerst zou het nog 2022 worden, het jaar waarin ik na een lang werkzaam leven het ruime sop van de pensionering zou gaan kiezen. Dat deed ik in de vorm van een tentoonstelling met lezingenprogramma met als titel Kijken naar het Binnenhof. Ik kon me geen passender en inhoudelijker afscheid denken dan door het Binnenhof de revue te laten passeren in beeld, gesproken woord en geschrift. Plaats van handeling was de Albert Vogelzaal van de Haagse Kunstkring. En het potloodschetsje dat ik hier laat zien was daar een van mijn bijdragen aan de tentoonstelling, waar het te zien was tussen werk van Wim Bettenhausen, mijn collega Coby Pronk en Hans Kouwenhoven.

Wat is er veel gebeurd in die afgelopen twee jaar, realiseer ik me terwijl ik deze woorden schrijf en me die wandeling langs de Hofvijver met de aanblik van het Binnenhof nog in vol bedrijf voor de geest haal. Alweer hebben we net - 15 maart jongstleden - verkiezingen achter de rug, die ditmaal hun schaduw vooruitwerpen op een nieuwe Eerste Kamer. En ook nu is het land weer in rep en roer. Ik volg het ook nu weer van dag tot dag, met als verschil dat ik er nu als toeschouwer naar kijk met een frons van de wenkbrauwen en een zucht van vermoeidheid.

Ik hoef er behalve als actief burger die begaan is met de toekomst van het land niets meer mee. Het Binnenhof lijkt verder weg dan ooit.

Onveranderd is de rimpeling van de Hofvijver, en zoals eerder geef ik het slotwoord aan een dichter, in dit geval Jana Beranová in haar gedicht Oogopslag. Met een stille wenk aan de boven ons gestelden: luister naar de dichters, dan komt het misschien nog goed.

"De vijver is een parel

in de mossel van de stad."

Eelco van der Waals

Het vijvertje in boekvorm

Your heart is the size of an ocean (Rumi)

Na een ingrijpende operatie in 2016 beperkte mijn actieradius zich tot de achtertuin met het kleine vijvertje, dat voortdurend veranderde in aanblik. De lichtval, het kleinste zuchtje wind, flarden van regen, de sprong van een kikker, alles vormde deze natuurlijke compositie met een leven van zichzelf. 

Mijn camera deed de rest. Ik ging het vijvertje dagelijks fotograferen, de jaargetijden verstreken waarin ik volledig herstelde maar wel bleef terugkeren bij dit oog van licht en water dat altijd weer terugkeek. Honderden foto's maakte ik de afgelopen jaren al van alle wisselingen op de vierkante meter die getuigen van de veranderlijkheid. 

Zen is when, noemt Dave Brubeck zijn gelijknamige jazznummer, en mijn eigen zenmomentjes spelen zich nog altijd af bij het kleine vijvertje, dat een paar jaar sinds die eerste foto nu zijn eigen fotoboek heeft. Er ontvouwde zich een wereldje waarin altijd weer iets nieuws te ontdekken en beleven valt.

Sommige verhalen vertellen zichzelf, en ver hoef je niet te gaan. Kijk maar in het vijvertje achter je huis.

Het vijvertje - Your heart is the size of an ocean is net uitgekomen bij Brave New Books en is daar te bestellen in de webshop:

https://www.bravenewbooks.nl/shop/index.php/catalog/product/view/id/718245/s/het-vijvertje-your-heart-is-the-size-of-an-ocean-319144-www-bravenewbooks-nl/

Het vijvertje - Your heart is the size of an ocean 
Samenstelling en fotografie: Eelco van der Waals
Brave New Books, 2023
ISBN 9789464802634

De foto's van het vijvertje zijn ook te zien op https://www.instagram.com/explore/tags/hettuinvijvertje/

De reis van Odysseus

In mijn vorige stukje schreef ik over de Odyssee van Homerus en het boek dat we daarvan gaan maken met de etsers op het atelier van Jan Naezer waar ik op les zit. 

In de scène die ik ga verbeelden staat het zeemonster Charybdis centraal en de draaikolk in zee die zij veroorzaakt, waar het schip van Odysseus in getrokken wordt maar er gelukkig ook weer uit te voorschijn komt zodat onze held en hoofdpersoon zijn reis kan voortzetten op weg naar het langgerekte happy end, dat tussen vertrek en terugkeer maar liefst 20 jaar in beslag neemt.

Hoe doe je dat, zo'n draaikolk met de suggestie van peilloze diepte en verzwelgende zuigkracht? En dan ook nog op het platte vlak en in klein formaat? Het zijn vragen waar ik als novice op etsgebied mee rondloop en die mijn hand met daarin een potloodje in beweging brengen op schetspapier. 

Intussen loop ik als beginneling door het snoepwinkeltje waarin veel moois en lekkers te vinden is. Ik heb er nog maar geproefd van een beetje lijnets, aquatint, vernis mou en droge naald, en aan het werk om me heen zie ik welke mogelijkheden er in het verschiet liggen bij het combineren van deze en andere technieken.

Zoals op het plaatje hieronder, waarbij ik een aquatint over een vernis mou heb gezet om een diepe toon te krijgen zoals ik die straks nodig heb om op een klein vlakje papier de suggestie van een peilloze draaikolk in volle zee op te roepen, sterk genoeg om het schip van Odysseus erdoor te laten verzwelgen. De reis gaat verder.

Tussen Scylla en Charybdis

Op de middelbare school namen we kennis van de reis van Odysseus door een eindeloze reeks van beproevingen en gevaren, waarbij het telkens de vraag was of hij het er levend af zou brengen en uiteindelijk in zijn koninkrijk Ithaka zijn vrouw Penelope weer in zijn armen zou sluiten. Na 20 jaar is het eindelijk zo ver.

Een van de heftigste beproevingen is die in de smalle zee-engte tussen de monsters Scylla en Charybdis. Charybdis is als dochter van Poseidon en Gaea geboren als zeenimf, maar door Zeus veranderd in een gigantische, weerzinwekkende mond, die drie keer per dag enorme hoeveelheden water opzuigt en weer uitspugt, waardoor een dodelijke draaikolk ontstaat.

De scène waarin het schip van Odysseus ondanks behoedzaam manoeuvreren wordt opgezogen door Charybdis is mij toegevallen in het project waar ik als kersverse leerling op etsles bij Jan Naezer aan mag meedoen. Gezamenlijk maken we met hem en de leerlingen van zijn atelier een boek waarin ieder van ons één scene uit de Odysee tot een ets omwerkt, en alle etsen bij elkaar vertellen het hele verhaal, dat de Griekse dichter Homerus rond 800 v. Chr. in 12.000 versregels opschreef.

Het moge duidelijk zijn dat Odysseus het moment weet te te benutten waarop zijn schip weer door Charybdis wordt uitgespuwd en zijn gevaarvolle reis weet te hervatten.

Vanavond zit ik weer op het atelier en ga ik verder met de lessen, na mijn eerste kennismaking vorige week met de etstechniek vernis-mou, die ik vanavond ga combineren met aquatint. De afgelopen dagen heb ik me verdiept in het verhaal van Odysseus en heb ik afbeeldingen bij elkaar gezocht van de scène tussen Scylla en Charybdis. 

De negen boeken met klassieke verhalen uit het oude Griekenland, Mesopotamië en Egypte die de afgelopen jaren al zijn gemaakt door Jan Naezer met de leerlingen van zijn atelier zijn te vinden op de website https://atelierjannaezer.nl/boeken/. Dit jaar gaat daar dus een tiende - en laatste - boek bij komen, met een wel heel bijzonder verhaal, dat bij mij herinneringen oproept aan mijn middelbareschooltijd. Ik voel me bevoorrecht dat ik eraan mee mag doen en ik ga echt mijn best doen om er iets moois van te maken.

Afbeelding: Scylla en Charydis, geschilderd door Alessandro Allori (1535-1607)

Terug naar de verbeelding aan de macht

In de Volkskrant van 30 januari 2023 staat een artikel van de jonge historicus Daan Krahmer dat mij uit het hart gegrepen is. Hij schrijft dat veel van de crises waar we nu mee geconfronteerd worden - van wonen tot mentale gezondheid, van de klimaatcrisis tot het leenstelsel, van armoede tot uitsluiting zoals hij ze opsomt— zich lang geleden al aandienden, in de tijd van Joop den Uyl en zijn kabinet, en onder de daaropvolgende kabinetten zijn verergerd. Daar kan ik het alleen maar mee eens zijn.

Een citaat uit het artikel: "Den Uyl was de anti-Rutte, die Nederland in de jaren zeventig confronteerde met feiten over klimaatverandering, de groeiende loonkloof, dreigende polarisatie en een aanstaande energiecrisis. Niet omdat dat verhaal populair was, maar omdat dat verhaal verteld moest worden. Voor de volwassenen van morgen."

Toevallig heb ik het kabinet-Den Uyl van heel nabij meegemaakt in de Eerste en Tweede Kamer waar ik in 1975 kwam werken als stenograaf, waardoor ik net als mijn collega's midden in de plenaire zaal zat en de debatten daar op de vierkante meter kon volgen. Ik ging op het Binnenhof werken uit politieke belangstelling. Mijn belangstelling werd tijdens die lange debatten gevoed doordat het vaak echt ergens over ging en ik met velen het gevoel had dat hier geprobeerd werd ontwikkelingen in de samenleving bij te sturen in het algemeen belang. Dat daarbij het motto was "spreiding van kennis, macht en inkomen" sprak en spreekt mij ook nu nog aan en weerspiegelde de tijdgeest.

Het kabinet zette zich - met Jan Pronk als bevlogen minister op dat gebied - in voor meer ontwikkelingssamenwerking en verbetering van de mensenrechten, en het kwam met vier hervormingsvoorstellen op sociaal-economisch gebied: de vermogensaanwasdeling, de Wet op de Ondernemingsraden, de Wet op de Investeringsrekening en de grondpolitiek.  

In de jaren na het kabinet-Den Uyl ging de slinger (weer) de andere kant op en werden de teugels in de samenleving meer overgelaten aan de wetten van de markt, die wel zou zorgen voor evenwicht en een kleinere kloof tussen rijk en arm. Dat is een illusie gebleken waar miljoenen mensen - miljarden mensen op wereldschaal - nu de wrange vruchten van plukken. De huidige recordwinst van het inmiddels niet meer Nederlandse olieconcern Shell spreekt in dit verband boekdelen.

In 1971 kreeg Den Uyl het rapport in handen van de Club van Rome, die stelde dat de naoorlogse economische groei niet eeuwig kon duren en ten koste gaat van natuur en milieu. De klimaatcrisis van onze dagen tekende zich in die jaren al af als de oliecrisis. Wie erbij is geweest weet nog dat Joop den Uyl op televisie de Nederlandse burgers toesprak en de problemen uitlegde, met argumenten en voorbeelden. "Zo bezien keert de wereld van voor de oliecrisis niet terug", is een uitspraak van Den Uyl over de distributie van benzine en de instelling van een autoloze zondag. Het zijn woorden die doorklinken tot in onze tijd, 50 jaar later. De ongelijkheid in de wereld en de klimaatcrisis hebben in al die decennia van pappen en nathouden een ernst en een omvang bereikt die niet houdbaar meer is.

Ik ben het van harte met Daan Krahmer eens: misschien moeten we - anders dan sommige leidende politici van nu stellig beweren - in Nederland wél terug naar de dagen van Joop den Uyl. Terug naar de verbeelding aan de macht. De jonge Jan Pronk van destijds muntte dit motto op 10 december 2022 als titel van zijn lezing in de Haagse Kunstkring met 10 concrete voorstellen ("10 over groen") om het einde uit te stellen en te werken aan wezenlijke hervormingen. "Dan wordt uitstel afstel. Dat is met recht de verbeelding aan de macht." 

https://sites.google.com/view/deverbeeldingaandemacht/homepage